Πόσα εφαρμόζουν από όσα προστάζουν οι καρδιολόγοι;

Διενεργήθηκε πρόσφατα μια έρευνα, ώστε να διαπιστωθεί πόσο συμμορφώνονται οι ίδιοι οι καρδιολόγοι στις γενικότερες συστάσεις για καλή υγεία.

Από όσους συμμετείχαν στην μελέτη, μόνο το 8% τηρούσαν αυστηρό διαιτολόγιο με έμφαση σε λαχανικά και φρούτα.

Όσον αφορά την άσκηση, το 69% των καρδιολόγων που ερωτήθηκαν εφαρμόζουν τις οδηγίες για τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης ανά εβδομάδα.

Το 92% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι δεν καπνίζουν, ενώ το 34% παραδέχτηκαν ότι πίνουν αλκοόλ σε εβδομαδιαία βάση.

Ο μέσος χρόνος ύπνου των καρδιολόγων υπολογίστηκε στις 6.8 ώρες ανά 24ωρο. Το 35% μάλιστα, δήλωσε ότι δεν είναι ευχαριστημένοι από την ποιότητα του ύπνου τους.

Από την μελέτη αποδεικνύεται ότι ακόμα και οι ίδιοι οι καρδιολόγοι χρειάζονται καθοδήγηση, ώστε να μετριάσουν τον κίνδυνο που διατρέχει η υγεία τους από το ιδιαίτερα στρεσογόνο τους επάγγελμα.

Σχετική αναφορά:
Dietary and Lifestyle Habits of Cardiologists: Perception vs Practice
JACC Journals, 25 August 2025

Σκορ ασβεστίου μηδέν (0) : πόσο καθησυχαστικό είναι

Το σκορ ασβεστίου (calcium score) είναι μια σχετικά απλή εξέταση, που καλό είναι να γίνεται σε άτομα με βεβαρημένο κληρονομικό ιστορικό στεφανιαίας νόσου. Σύμφωνα με τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες, άνδρες ηλικίας 40 και γυναίκες ηλικίας 50 ετών με αυξημένο υπολογιζόμενο ρίσκο θα πρέπει να υποβάλλονται στην συγκεκριμένη εξέταση.

Όσο υψηλότερο είναι το σκορ τόσο πιο δυσμενής είναι η πρόγνωση για την καρδιαγγειακή υγεία. Για αυτό τον λόγο, σε όσους επιβεβαιώνεται ένα υψηλό σκορ ακολουθείται μια πιο επιθετική φαρμακευτική θεραπεία, με πρώτιστο στόχο την πρόληψη.

Τι συμβαίνει όμως όταν το σκορ ασβεστίου είναι μηδέν (0). Σαφέστατα αυτά τα άτομα έχουν χαμηλό κίνδυνο και πολύ ευνοική καρδιαγγειακή πρόγνωση. Σύμφωνα όμως με μελέτες, η τήρηση των βασικών συστάσεων πρόληψης για τακτική άσκηση, αποχή από το κάπνισμα, ρύθμιση των λιπιδίων, της αρτηριακής πίεσης και έλεγχο της διατροφής θα πρέπει ακόμα και σε αυτούς να συνεχίζεται. Με αυτό τον τρόπο υπάρχει η δυνατότητα να διατηρηθεί το σκορ ασβεστίου σε χαμηλά επίπεδα για τουλάχιστον μια δεκαετία.

Σχετική αναφορά:

• JACC: Cardiovascular Imaging : 23rd July 2025
• Association of Cardiovascular Health and Time Lived With Zero Coronary Artery Calcium

Η επιλογή μεταξύ μιας λειτουργικής δοκιμασίας (stress test) και της αξονικής στεφανιογραφίας (CTCA) για την αξιολόγηση της στεφανιαίας νόσου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. To ιατρικό ιστορικό σας, οι προδιαθεσικοί παράγοντες κινδύνου και η υποκείμενη συμπτωματολογία θα παίξουν σημαντικό ρόλο.

Το stress test αξιολογεί πώς λειτουργεί η καρδιά υπό φυσική ή φαρμακολογική καταπόνηση, ανιχνεύοντας ισχαιμία (μειωμένη ροή αίματος) στο μυοκάρδιο. Είναι χρήσιμο για την αξιολόγηση συμπτωμάτων όπως ο πόνος στο στήθος ή δύσπνοια. Επίσης επιτρέπει την εκτίμηση της λειτουργικής σημασίας των στενώσεων στις στεφανιαίες αρτηρίες.

Η αξονική τομογραφία στεφανιαίων αρτηριών (CT coronary angiography) παρέχει λεπτομερή απεικόνιση της ανατομίας των στεφανιαίων αρτηριών, ανιχνεύοντας αθηρωματικές πλάκες και εντοπίζοντας την παρουσία στενώσεων.

Αν το καρδιαγγειακό προφίλ υποδεικνύει μεσαίο έως υψηλό κίνδυνο για στεφανιαία νόσο, η CTCA μπορεί να δώσει λεπτομερείς ανατομικές πληροφορίες.

Αν ο αντίστοιχος κίνδυνος είναι χαμηλός, ένα λειτουργικό τεστ είναι αρκετό.

Η CTA απαιτεί σταθερό ρυθμό καρδιάς και καλή ρύθμιση της καρδιακής συχνότητας, ώστε να επιτευχθεί η βέλτιστη απεικόνιση. Επίσης περιλαμβάνει την χορήγηση σκιαγραφικού, που ενδεχόμενα να βλάψει την νεφρική λειτουργία ή να προκαλέσει αλλεργίες. Η CTA περιλαμβάνει έκθεση σε ακτινοβολία, αλλά η ποσότητά της έχει μειωθεί σημαντικά με τις νεότερες τεχνολογίες.

Ο καρδιολόγος σας θα βοηθήσει στην επιλογή της κατάλληλης εξέτασης, υπό τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε περίπτωσης.

Πρέπει να χορηγείται ασπιρίνη σε άτομα με αυξημένη λιποπρωτεΐνη-a Lp(a);

Ο ρόλος της ασπιρίνης σε άτομα με αυξημένα επίπεδα Lp(a) δεν είναι ακόμη ξεκάθαρος.

Η Lp(a) προάγει την αθηροσκλήρωση και έχει προθρομβωτική δράση . Επομένως, είναι λογικό να υποθέσει κάποιος ότι η αντιαιμοπεταλική δράση της ασπιρίνης μπορεί να βοηθήσει στη μείωση θρομβωτικών επιπλοκών σε προσεκτικά επιλεγμένα άτομα υψηλού κινδύνου.

Η ασπιρίνη σε άτομα με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο έχει καθιερωθεί ως βασική θεραπευτική πρακτική (δευτερογενή πρόληψη), ανεξάρτητα από τα επίπεδα Lp(a), εκτός φυσικά εάν υπάρχουν αντενδείξεις.

Ως προς την πρωτογενή πρόληψη, η χαμηλή δόση ασπιρίνης (75-100 mg/ημέρα) συνιστάται μόνο σε ενήλικες ηλικίας 40-59 ετών με 10-ετή κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου ≥10%.

Σε ένα ασθενή με υψηλή Lp(a) και πρόσθετους παράγοντες κινδύνου (π.χ. οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου ή υψηλό σκορ CAC) η χορήγηση ασπιρίνης είναι λογικό να προκαλεί κλινικό προβληματισμό.

Ο πιθανός κίνδυνος της προφυλακτικής χρήσης ασπιρίνης είναι η αύξηση της γαστρεντερικής και ενδοκρανιακής αιμορραγίας, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπερτερούν των οφελών.

Η αβεβαιότητα είναι ακόμη μεγαλύτερη λόγω της έλλειψης τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών.

Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης (2022) προτείνει να εξετάζεται η χορήγηση ασπιρίνης σε ασθενείς υψηλού κινδύνου για πρωτογενή πρόληψη με αυξημένη Lp(a) (>50 mg/dL) και πρόσθετους παράγοντες κινδύνου.

Στην Αμερική, AHA/ACC (2019) προτείνεται η συνταγογράφηση ασπιρίνης μέσω της εξατομικευμένης λήψη αποφάσεων.

Συμπερασματικά, η Lp(a) πρέπει να μετρηθεί τουλάχιστον μία φορά, καθώς τα επίπεδά της καθορίζονται γενετικά. Αν είναι αυξημένη (>50 mg/dL) και ο ασθενής έχει πρόσθετους παράγοντες κινδύνου (οικογενειακό ιστορικό, υψηλό CAC, διαβήτη ή αυξημένο 10-ετή κίνδυνο), η προφυλακτική χρήση ασπιρίνης είναι λογική. Ωστόσο, η ασπιρίνη ως πρωτογενής πρόληψη πρέπει να αποφεύγεται σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο αιμορραγίας.

Άσκηση μετά από οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου (πρακτικές συμβουλές)

1. Ξεκινήστε αργά και προχωρήστε σταδιακά:

• Αρχίστε με ασκήσεις χαμηλής έντασης (περπάτημα υπό την μορφή περιπάτου, απλές διατάσεις των μυών).
• Αποφύγετε ξαφνικές και έντονες κινήσεις (βάρη, τρέξιμο).

2. Επιλέξτε ασφαλείς και αποτελεσματικές ασκήσεις:

• Περπάτημα (ξεκινήστε με 5–10 λεπτά, 2–3 φορές/ημέρα).
• Στατικό ποδήλατο (ελεγχόμενη ένταση).
• Ελαφριά αντίσταση (ελαφριά βάρη ή ελαστικές ταινίες).
• Αποφύγετε ισομετρικές ασκήσεις (π.χ. βαριά βάρη, κάμψεις).

3. Παρακολουθήστε την ένταση (Χρησιμοποιήστε το “Talk Test” ή τον καρδιακό ρυθμό) :

• Ασκηθείτε σε επίπεδο όπου μπορείτε να μιλάτε άνετα (χωρίς δύσπνοια).
• Στόχος 50–70% της μέγιστης καρδιακής σας συχνότητας (όπως ορίζει ο γιατρός).

4. Σταματήστε αμέσως αν εμφανιστεί :

• Πόνος/δυσφορία στο στήθος.
• Σοβαρή δύσπνοια.
• Ζάλη ή αίσθημα παλμών.

5. Ζέσταμα (warm-up) και χαλάρωση (cool-down) :

• Ζεσταθείτε για 5–10 λεπτά (με ελαφρύ περπάτημα/τέντωμα).
• Χαλαρώστε μετά την άσκηση για να αποφύγετε απότομες πτώσεις πίεσης.

6. Να είστε συνεπείς, αλλά ακούστε το σώμα σας :

• Στόχος 150 λεπτά/εβδομάδα μέτριας άσκησης (αν η κατάσταση το επιτρέπει).
• Ξεκουραστείτε αν νιώθετε κουρασμένος—η άσκηση δεν πρέπει να προκαλεί εξάντληση.

7. Αποφύγετε ακραίες συνθήκες :

• Ασκηθείτε σε φυσιολογικές θερμοκρασίες (αποφύγετε έντονο κρύο ή ζέστη).
• Μείνετε ενυδατωμένοι, αλλά μην πίνετε υπερβολικές ποσότητες νερού πριν την άσκηση.

8. Ακολουθήστε τις ιατρικές συμβουλές :

• Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε νέα άσκηση.
• Συμμετοχή σε πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης.

Άσκηση σε ασθενείς με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια

Η μελέτη FIT-HCM (2025), που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American College of Cardiology (JACC), αλλάζει ριζικά τις συστάσεις για άσκηση σε ασθενείς με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.

Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που αποδεικνύει ότι η άσκηση υπό εποπτεία και καθοδήγηση είναι ασφαλής και ευεργετική σε αυτά τα άτομα.

Σε 517 ασθενείς που συμμετείχαν στην έρευνα δεν σημειώθηκε κανένα περιστατικό αιφνίδιου θανάτου. Επιπλέον σημειώθηκε βελτίωση της φυσικής κατάστασης και αντοχής στο 29% των περιπτώσεων. Σημαντική ήταν και η ελάττωση των επιπέδων άγχους και κατάθλιψης.

Σχετική αναφορά:
Lampert R, et al. “Safety and Efficacy of Exercise Training in Hypertrophic Cardiomyopathy: The FIT-HCM Randomized Trial.”
J Am Coll Cardiol. 2025;83(6):589-601. doi:10.1016/j.jacc.2024.11.012

Η χρόνια φλεγμονή στο σώμα μας αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακού επεισοδίου

Οι μηχανισμοί που προκαλούν την ρήξη της αθηρωματικής πλάκας υπήρξαν πάντοτε αντικείμενο προβληματισμού και έρευνας.

Η θεωρία ότι υποβοηθείται σημαντικά από υποκείμενη φλεγμονή αποκτά ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές.

Έγιναν πολλές ερευνητικές προσπάθειες μέχρι τώρα να εντοπιστεί το κατάλληλο φάρμακο που θα πετύχει την μείωση της φλεγμονής και του καρδιαγγειακού ρίσκου, χωρίς ωστόσο επιτυχή αποτελέσματα.

Υπάρχουν ελπίδες ότι οι τρέχουσες μελέτες με φάρμακα όπως η κολχικίνη, τα SGLT-2 και μονοκλωνικά αντισώματα θα είναι επιτυχείς.

Μέχρι να προκύψουν θετικά ερευνητικά αποτελέσματα δεν θα πρέπει να αγνοούμε το γεγονός ότι ήδη διαθέτουμε αρκετές μεθόδους μείωσης της φλεγμονής. Η συστηματική άσκηση, ο έλεγχος της διατροφής, η τήρηση καλής στοματικής υγιεινής, ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος αποτελούν αποδεδειγμένα τα πιο αποτελεσματικά μέσα ελάττωσης των δεικτών συστηματικής φλεγμονής.

Η ελάττωση της LDL χοληστερόλης μειώνει τον κίνδυνο άνοιας

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα όσων κινδυνολογούν εναντίον της λήψης στατινών είναι ο πολύ μικρός κίνδυνος πρόκλησης άνοιας.

Σε μια πρόσφατη δημοσίευση επιβεβαιώνεται ότι η τήρηση χαμηλων επιπέδων LDL χοληστερόλης (κάτω από 70mg/dl) μειώνει κατά 26% τον κίνδυνο αγγειακής άνοιας και κατά 27% τον κίνδυνο Alzheimer. Η λήψη στατίνης φαίνεται να προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη προστασία.

Συμπερασματικά η χαμηλή LDL χοληστερόλη λειτουργεί προστατευτικά όχι μόνο για καρδιαγγειακά επεισόδια, αλλά και στην εκφύλιση της νοητικής λειτουργίας.

Σχετική αναφορά:
Low-density lipoprotein cholesterol levels and risk of incident dementia: a distributed network analysis using common data models
Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry Published Online First: 01 April 2025

Αιφνίδιος καρδιακός θάνατος σε αγώνες μαραθωνίου

Το τρέξιμο αποτελεί στην εποχή μας αναμφίβολα μια ιδιαίτερα δημοφιλή δραστηριότητα. Ενδεικτικό είναι ότι κατά το διάστημα 2010 μέχρι 2023 στην Αμερική συμμετείχαν σε αγώνες τρεξίματος μαραθωνίου (42Km) και ημιμαραθωνίου (21Km) δρόμου 29 εκατομμύρια άτομα.

Σε αυτό το διάστημα παρατηρήθηκε ότι η πιθανότητα καρδιακής ανακοπής (176 επεισόδια) παραμένει σταθερή (0.6 συμβάντα ανά 100000 συμμετοχές), ενώ η πιθανότητα καρδιακού θανάτου (59) έχει συγκριτικά μειωθεί κυρίως λόγω της εφαρμογής πλάνων διάσωσης με γρήγορη παροχή απινίδωσης.

Η πιθανότητα καρδιακής ανακοπής είναι σημαντικά μεγαλύτερη σε άνδρες συγκριτικά με γυναίκες (10:1) και σε αγώνες μαραθωνίου συγκριτικά με τον ημιμαραθώνιο (2:1).

Η συχνότερη αιτία των επεισοδίων είναι η στεφανιαία νόσος (50%), ενώ σε ένα σημαντικό ποσοστό (40%) το συμβάν παρέμεινε ανεξήγητο. Η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια ήταν η αιτία μόνο στο 7%, εύρημα που ενισχύει την θεωρία ότι αυτή η πάθηση προκαλεί σοβαρές αρρυθμίες πιο συχνά σε αθλήματα όπως το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ, παρά στα αγωνίσματα αντοχής.

Από τα ευρήματα προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα :

1. Η πιθανότητα καρδιακής ανακοπής είναι μικρή, αλλά σίγουρα όχι αμελητέα
2. Σε αγώνες μαραθωνίων η ύπαρξη καλά σχεδιασμένου πλάνου δράσης και αντιμετώπισης με άμεση παροχή απινιδωτή έχει πρώτιστη σημασία
3. Η διαχείριση των αθλητών αντοχής θα πρέπει να περιλαμβάνει υψηλή διαγνωστική υποψία και έγκαιρη αντιμετώπιση της στεφανιαίας νόσου από την υποκλινική της φάση με την έναρξη στατίνης.

Σχετική αναφορά:
Kim JH, et al. JAMA. 2025;doi:10.1001/jama.2025.3026.

Η σημασία της παρουσίας απινιδωτή σε χώρους άθλησης

Η καρδιακή ανακοπή κατά την άθληση αποτελεί ένα πολύ σπάνιο γεγονός. Υπολογίζεται ότι συμβαίνει σε 1.2 ανά 100 000 άτομα ανά έτος.

Σε μια πρόσφατη δημοσίευση γίνεται λόγος για τα πολύ υψηλά ποσοστά επιβίωσης (52%), αν η καρδιακή ανακοπή συμβεί σε χώρο όπου είναι διαθέσιμος απινιδωτής.

Αυτά τα νούμερα υπερτονίζουν την σημασία διαθέσιμων απινιδωτών στα γήπεδα και στους χώρους άθλησης, καθώς φυσικά και την ανάγκη επαρκούς εκπαίδευσης όσων παρευρίσκονται εκεί (προπονητές, γυμναστές κλπ).

Σχετική αναφορά:
Clinical Research Articles in Press. February 05, 2025
Canadian Journal of Cardiology
Sports-Related Sudden Cardiac Arrest in Canada: Incidence and Survival
DOI: 10.1016/j.cjca.2024.11.017