Σκορ ασβεστίου μηδέν (0) : πόσο καθησυχαστικό είναι

Το σκορ ασβεστίου (calcium score) είναι μια σχετικά απλή εξέταση, που καλό είναι να γίνεται σε άτομα με βεβαρημένο κληρονομικό ιστορικό στεφανιαίας νόσου. Σύμφωνα με τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες, άνδρες ηλικίας 40 και γυναίκες ηλικίας 50 ετών με αυξημένο υπολογιζόμενο ρίσκο θα πρέπει να υποβάλλονται στην συγκεκριμένη εξέταση.

Όσο υψηλότερο είναι το σκορ τόσο πιο δυσμενής είναι η πρόγνωση για την καρδιαγγειακή υγεία. Για αυτό τον λόγο, σε όσους επιβεβαιώνεται ένα υψηλό σκορ ακολουθείται μια πιο επιθετική φαρμακευτική θεραπεία, με πρώτιστο στόχο την πρόληψη.

Τι συμβαίνει όμως όταν το σκορ ασβεστίου είναι μηδέν (0). Σαφέστατα αυτά τα άτομα έχουν χαμηλό κίνδυνο και πολύ ευνοική καρδιαγγειακή πρόγνωση. Σύμφωνα όμως με μελέτες, η τήρηση των βασικών συστάσεων πρόληψης για τακτική άσκηση, αποχή από το κάπνισμα, ρύθμιση των λιπιδίων, της αρτηριακής πίεσης και έλεγχο της διατροφής θα πρέπει ακόμα και σε αυτούς να συνεχίζεται. Με αυτό τον τρόπο υπάρχει η δυνατότητα να διατηρηθεί το σκορ ασβεστίου σε χαμηλά επίπεδα για τουλάχιστον μια δεκαετία.

Σχετική αναφορά:

• JACC: Cardiovascular Imaging : 23rd July 2025
• Association of Cardiovascular Health and Time Lived With Zero Coronary Artery Calcium

Η επιλογή μεταξύ μιας λειτουργικής δοκιμασίας (stress test) και της αξονικής στεφανιογραφίας (CTCA) για την αξιολόγηση της στεφανιαίας νόσου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. To ιατρικό ιστορικό σας, οι προδιαθεσικοί παράγοντες κινδύνου και η υποκείμενη συμπτωματολογία θα παίξουν σημαντικό ρόλο.

Το stress test αξιολογεί πώς λειτουργεί η καρδιά υπό φυσική ή φαρμακολογική καταπόνηση, ανιχνεύοντας ισχαιμία (μειωμένη ροή αίματος) στο μυοκάρδιο. Είναι χρήσιμο για την αξιολόγηση συμπτωμάτων όπως ο πόνος στο στήθος ή δύσπνοια. Επίσης επιτρέπει την εκτίμηση της λειτουργικής σημασίας των στενώσεων στις στεφανιαίες αρτηρίες.

Η αξονική τομογραφία στεφανιαίων αρτηριών (CT coronary angiography) παρέχει λεπτομερή απεικόνιση της ανατομίας των στεφανιαίων αρτηριών, ανιχνεύοντας αθηρωματικές πλάκες και εντοπίζοντας την παρουσία στενώσεων.

Αν το καρδιαγγειακό προφίλ υποδεικνύει μεσαίο έως υψηλό κίνδυνο για στεφανιαία νόσο, η CTCA μπορεί να δώσει λεπτομερείς ανατομικές πληροφορίες.

Αν ο αντίστοιχος κίνδυνος είναι χαμηλός, ένα λειτουργικό τεστ είναι αρκετό.

Η CTA απαιτεί σταθερό ρυθμό καρδιάς και καλή ρύθμιση της καρδιακής συχνότητας, ώστε να επιτευχθεί η βέλτιστη απεικόνιση. Επίσης περιλαμβάνει την χορήγηση σκιαγραφικού, που ενδεχόμενα να βλάψει την νεφρική λειτουργία ή να προκαλέσει αλλεργίες. Η CTA περιλαμβάνει έκθεση σε ακτινοβολία, αλλά η ποσότητά της έχει μειωθεί σημαντικά με τις νεότερες τεχνολογίες.

Ο καρδιολόγος σας θα βοηθήσει στην επιλογή της κατάλληλης εξέτασης, υπό τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε περίπτωσης.

Πρέπει να χορηγείται ασπιρίνη σε άτομα με αυξημένη λιποπρωτεΐνη-a Lp(a);

Ο ρόλος της ασπιρίνης σε άτομα με αυξημένα επίπεδα Lp(a) δεν είναι ακόμη ξεκάθαρος.

Η Lp(a) προάγει την αθηροσκλήρωση και έχει προθρομβωτική δράση . Επομένως, είναι λογικό να υποθέσει κάποιος ότι η αντιαιμοπεταλική δράση της ασπιρίνης μπορεί να βοηθήσει στη μείωση θρομβωτικών επιπλοκών σε προσεκτικά επιλεγμένα άτομα υψηλού κινδύνου.

Η ασπιρίνη σε άτομα με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο έχει καθιερωθεί ως βασική θεραπευτική πρακτική (δευτερογενή πρόληψη), ανεξάρτητα από τα επίπεδα Lp(a), εκτός φυσικά εάν υπάρχουν αντενδείξεις.

Ως προς την πρωτογενή πρόληψη, η χαμηλή δόση ασπιρίνης (75-100 mg/ημέρα) συνιστάται μόνο σε ενήλικες ηλικίας 40-59 ετών με 10-ετή κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου ≥10%.

Σε ένα ασθενή με υψηλή Lp(a) και πρόσθετους παράγοντες κινδύνου (π.χ. οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου ή υψηλό σκορ CAC) η χορήγηση ασπιρίνης είναι λογικό να προκαλεί κλινικό προβληματισμό.

Ο πιθανός κίνδυνος της προφυλακτικής χρήσης ασπιρίνης είναι η αύξηση της γαστρεντερικής και ενδοκρανιακής αιμορραγίας, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπερτερούν των οφελών.

Η αβεβαιότητα είναι ακόμη μεγαλύτερη λόγω της έλλειψης τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών.

Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης (2022) προτείνει να εξετάζεται η χορήγηση ασπιρίνης σε ασθενείς υψηλού κινδύνου για πρωτογενή πρόληψη με αυξημένη Lp(a) (>50 mg/dL) και πρόσθετους παράγοντες κινδύνου.

Στην Αμερική, AHA/ACC (2019) προτείνεται η συνταγογράφηση ασπιρίνης μέσω της εξατομικευμένης λήψη αποφάσεων.

Συμπερασματικά, η Lp(a) πρέπει να μετρηθεί τουλάχιστον μία φορά, καθώς τα επίπεδά της καθορίζονται γενετικά. Αν είναι αυξημένη (>50 mg/dL) και ο ασθενής έχει πρόσθετους παράγοντες κινδύνου (οικογενειακό ιστορικό, υψηλό CAC, διαβήτη ή αυξημένο 10-ετή κίνδυνο), η προφυλακτική χρήση ασπιρίνης είναι λογική. Ωστόσο, η ασπιρίνη ως πρωτογενής πρόληψη πρέπει να αποφεύγεται σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο αιμορραγίας.

Άσκηση σε ασθενείς με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια

Η μελέτη FIT-HCM (2025), που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American College of Cardiology (JACC), αλλάζει ριζικά τις συστάσεις για άσκηση σε ασθενείς με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.

Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που αποδεικνύει ότι η άσκηση υπό εποπτεία και καθοδήγηση είναι ασφαλής και ευεργετική σε αυτά τα άτομα.

Σε 517 ασθενείς που συμμετείχαν στην έρευνα δεν σημειώθηκε κανένα περιστατικό αιφνίδιου θανάτου. Επιπλέον σημειώθηκε βελτίωση της φυσικής κατάστασης και αντοχής στο 29% των περιπτώσεων. Σημαντική ήταν και η ελάττωση των επιπέδων άγχους και κατάθλιψης.

Σχετική αναφορά:
Lampert R, et al. “Safety and Efficacy of Exercise Training in Hypertrophic Cardiomyopathy: The FIT-HCM Randomized Trial.”
J Am Coll Cardiol. 2025;83(6):589-601. doi:10.1016/j.jacc.2024.11.012

Η χρόνια φλεγμονή στο σώμα μας αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακού επεισοδίου

Οι μηχανισμοί που προκαλούν την ρήξη της αθηρωματικής πλάκας υπήρξαν πάντοτε αντικείμενο προβληματισμού και έρευνας.

Η θεωρία ότι υποβοηθείται σημαντικά από υποκείμενη φλεγμονή αποκτά ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές.

Έγιναν πολλές ερευνητικές προσπάθειες μέχρι τώρα να εντοπιστεί το κατάλληλο φάρμακο που θα πετύχει την μείωση της φλεγμονής και του καρδιαγγειακού ρίσκου, χωρίς ωστόσο επιτυχή αποτελέσματα.

Υπάρχουν ελπίδες ότι οι τρέχουσες μελέτες με φάρμακα όπως η κολχικίνη, τα SGLT-2 και μονοκλωνικά αντισώματα θα είναι επιτυχείς.

Μέχρι να προκύψουν θετικά ερευνητικά αποτελέσματα δεν θα πρέπει να αγνοούμε το γεγονός ότι ήδη διαθέτουμε αρκετές μεθόδους μείωσης της φλεγμονής. Η συστηματική άσκηση, ο έλεγχος της διατροφής, η τήρηση καλής στοματικής υγιεινής, ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος αποτελούν αποδεδειγμένα τα πιο αποτελεσματικά μέσα ελάττωσης των δεικτών συστηματικής φλεγμονής.

Η ελάττωση της LDL χοληστερόλης μειώνει τον κίνδυνο άνοιας

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα όσων κινδυνολογούν εναντίον της λήψης στατινών είναι ο πολύ μικρός κίνδυνος πρόκλησης άνοιας.

Σε μια πρόσφατη δημοσίευση επιβεβαιώνεται ότι η τήρηση χαμηλων επιπέδων LDL χοληστερόλης (κάτω από 70mg/dl) μειώνει κατά 26% τον κίνδυνο αγγειακής άνοιας και κατά 27% τον κίνδυνο Alzheimer. Η λήψη στατίνης φαίνεται να προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη προστασία.

Συμπερασματικά η χαμηλή LDL χοληστερόλη λειτουργεί προστατευτικά όχι μόνο για καρδιαγγειακά επεισόδια, αλλά και στην εκφύλιση της νοητικής λειτουργίας.

Σχετική αναφορά:
Low-density lipoprotein cholesterol levels and risk of incident dementia: a distributed network analysis using common data models
Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry Published Online First: 01 April 2025

Η σημασία της παρουσίας απινιδωτή σε χώρους άθλησης

Η καρδιακή ανακοπή κατά την άθληση αποτελεί ένα πολύ σπάνιο γεγονός. Υπολογίζεται ότι συμβαίνει σε 1.2 ανά 100 000 άτομα ανά έτος.

Σε μια πρόσφατη δημοσίευση γίνεται λόγος για τα πολύ υψηλά ποσοστά επιβίωσης (52%), αν η καρδιακή ανακοπή συμβεί σε χώρο όπου είναι διαθέσιμος απινιδωτής.

Αυτά τα νούμερα υπερτονίζουν την σημασία διαθέσιμων απινιδωτών στα γήπεδα και στους χώρους άθλησης, καθώς φυσικά και την ανάγκη επαρκούς εκπαίδευσης όσων παρευρίσκονται εκεί (προπονητές, γυμναστές κλπ).

Σχετική αναφορά:
Clinical Research Articles in Press. February 05, 2025
Canadian Journal of Cardiology
Sports-Related Sudden Cardiac Arrest in Canada: Incidence and Survival
DOI: 10.1016/j.cjca.2024.11.017

Απλοί και πρακτικοί τρόποι ελάττωσης της αρτηριακής πίεσης

Η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόκλησης καρδιακών επεισοδίων.

Υπάρχει η δυνατότητα με τα πιο κάτω απλά και φυσικά μέτρα να αντιμετωπιστεί :

1. Συστηματική άσκηση : ελάττωση κατά 4-8mm Hg
2. Μείωση κατανάλωσης αλκοόλ : ελάττωση κατά 4mm Hg
3. Απώλεια σωματικού βάρους : ελάττωση κατά 5mm Hg
4. Μείωση κατανάλωσης νατρίου (αλάτι και επεξεργασμένα τρόφιμα ) : ελάττωση κατά 5-6mm Hg
5. Αύξηση κατανάλωσης τροφών που περιέχουν κάλιο (μπανάνα, ντομάτα, αβοκάντο) : ελάττωση κατά 3-4mm Hg

Η εφαρμογή όλων των πιο πάνω μέτρων υπολογίζεται ότι οδηγεί σε :

1. 15% μείωση της συνολικής θνητότητας
2. 25% μείωση εγκεφαλικού επεισοδίου
3. 30% μείωση του κινδύνου καρδιακής ανεπάρκειας

Σχετική αναφορά:
Novel pharmacological approaches to lowering blood pressure and managing hypertension | Nature Reviews Cardiology

Η εξέλιξη της αξονικής στεφανιογραφίας

Είναι ορισμένες φορές που η πρόοδος και η εξέλιξη της τεχνολογίας στην ιατρική απεικόνιση είναι τόσο ταχεία, που η γνώση και η εμπειρία δεν την προλαβαίνουν.

Κάτι τέτοιο φαίνεται ότι συμβαίνει και με την αξονική στεφανιογραφία, όπου οι δυνατότητες της ευκρινούς απεικόνισης βελτιώθηκαν σημαντικά.

Η ανάλυση που διενεργείται πλέον στο επίπεδο της αθηρωματικής πλάκας δίδει εξειδικευμένες πληροφορίες που αφορούν την σύσταση και την πυκνότητα της. Με την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (artificial intelligence) μάλιστα, μπορεί με αυτοματοποιημένους αλγόριθμους να υπολογιστεί το συνολικό ποσοστό αθηρωματικού φορτίου στα στεφανιαία αγγεία.

Η σωρεία αυτών των πληροφοριών είναι αρκετές φορές δύσκολο να αξιοποιηθεί επαρκώς και να ερμηνευτεί κλινικά. Η στοχευμένη θεραπεία μιας αθηρωματικής πλάκας με χαρακτηριστικά αστάθειας παραμένει αμφίβολη, και περιοριζόμαστε σε επιστημονικά δεδομένα προηγούμενων δεκαετιών.

Σχετική αναφορά:
Udelson JE. [abstract of Dundas J, Leipsic J, Fairbairn T, et al.
Interaction of AI-Enabled Quantitative Coronary Plaque Volumes on Coronary CT Angiography, FFRCT,
and Clinical Outcomes: A Retrospective Analysis of the ADVANCE Registry.
Circ Cardiovasc Imaging. 2024;17(3):e016143].

Τι είναι η ορθοστατική υπέρταση και ποια η σημασία της

Η αρτηριακή πίεση θα πρέπει να αξιολογείται σε καθιστή θέση.

Ο περισσότερος κόσμος είναι πιο εξοικειωμένος με τον όρο ορθοστατική υπόταση, που αποτελεί ουσιαστικά την ελάττωση της αρτηριακής πίεσης (περισσότερο από 20mm Hg) κατά την μετακίνηση του σώματος σε όρθια θέση.

Ως ορθοστατική υπέρταση ορίζεται η συστολική αρτηριακή πίεση που μετράται σε όρθια θέση και παραμένει υψηλότερη από 140mm Hg.

Φαίνεται λοιπόν, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, ότι τα άτομα που παρουσιάζουν ορθοστατική υπέρταση έχουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και θα πρέπει να τυγχάνουν ανάλογης ιατρικής μεταχείρισης.

Σχετική αναφορά:
Hypertension
Orthostatic and Standing Hypertension and Risk of Cardiovascular Disease
Hypertension 2024 Dec 05;[EPub Ahead of Print], SW Dooley, F Larbi Kwapong, H Col, RN Turkson-Ocran,
LH Ngo, JL Cluett, KJ Mukamal, LA Lipsitz, M Zhang, NR Daya, E Selvin, PL Lutsey, J Coresh, BG Windham,
L Wagenknecht, SP Juraschek